Boek Kumtich

Vermits over Kumtich weinig gedrukte bronnen bestaan, heeft Kempeneers een groot aantal archiefstukken geraadpleegd.
Het resultaat is een degelijke studie over de plaatsnamen van het dorp.
Honderden vergeten plaatsnamen worden op kaarten weer zichtbaar. Uitgestorven gehuchten zoals Stratem haalden door dit werk opnieuw de stafkaarten van het Nationaal Geografisch Instituut.
Bovendien maakt de indeling in rubrieken het werk zeer leesbaar.
Verlucht met toponymische kaarten en foto’s.

U kan "Kumtich" bestellen via de website van dr. Paul Kempeneers.

Verpozing in het Dorp

In een dorp was er weinig verpozing. Natuurlijk had elk dorp zijn herbergen. Veelal werd het bier er zelf gebrouwen. Vroeger heette zulk huis een Paanhuis, in het oosten van Oost-Brabant het gewone woord voor brouwerij. In de 15de eeuw vond ik ten minste 5 paanhuizen. Zo had Henrick Gielis een paanhuis op de Plaats.

In het begin van onze eeuw sprak men dikwijls van een Estaminet, in de volksmond verbasterd tot "stamenai". Figuur 21 toont een Estaminet in 1913, gelegen op perceel C 208 op het Sint-Gillisplein.

Figuur 21: Het Sint-Gillisplein met
Figuur 21: Het Sint-Gillisplein met "Estaminet" in 1913. (Verzameling R. Thioulants).

In 1860 was dit het huis van landbouwer Carolus Caberghs. Het huis was 5a 80ca groot. De tuin erachter was 26a 70ca groot. Tot dit huis behoorde ook het gebouw dat haaks op de straat uitgeeft. Het werd recentelijk afgebroken. Links staat de hoeve van Buelens (1860). Op de achtergrond links staat een laag wit huisje, eigenlijk een dubbele woning. In 1860 hoorde deze woning toe aan dagloner Joannes-Baptiste Vanderwaeren. De iets grotere huizen rechts hiervan waren in 1860 nog niet gebouwd, maar bestaan nu nog altijd. De straat rechts (achter de haakse woning) is de Daalstraat. De straat rechtdoor liep naar het Kouterken.

Figuur 22: Het Sint-Gillisplein met café in 1993.
Figuur 22: Het Sint-Gillisplein met café in 1993.

Figuur 22 geeft de toestand weer in 1993. De herberg staat er nog altijd, met de opschriften Stella Artois, Lotto en Het Laatste Nieuws. Deze woning brandde af in november 1974 en werd vernieuwd in maart 1975. Hierbij werd het gebouw verhoogd met drie dakkapellen. Het café is in de volksmond bekend als Bij Gènke, zo genoemd naar de grootvader Eugène Delvaux. Overgenomen door de schoonzoon Willy Pans, wordt de herberg thans uitgebaat door de echtgenote Marie-Thérèse Delvaux.

Een andere herberg, De Nieuwe Hoek, staat op de hoek van Keibergen Kumtichstraat, voorheen perceel C 100, waar in 1860 landbouwer Petrus-Franciscus Buelens woonde. De jeugd zoekt nu ook verpozing in diskoteek Xanadu, zo genoemd naar de gelijknamige Amerikaanse muzikale film uit 1980, in de regie van Robert Greenwald.


Dr. P. Kempeneers.

Verschenen in de Brabantse Folklore nr. 280, dec. 1993, p. 312-340 en ook apart in 1994, 29 blz. Ook in: Publipers 1993.

© 2015 Edelhart Kempeneers
XHTML 1.0 Transitional